จาก “ครัวโรงเรียน สู่ ครัวบ้าน” น้อมนำพระราชดำริ สร้างเยาวชนชายแดนใต้ สู่ “นักปราชญ์เกษตร” พัฒนาบ้านเกิด

โครงการ “ครัวโรงเรียน สู่ ครัวบ้าน” อันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นหนึ่งในแนวทางสำคัญในการพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนในจังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยมีจุดเริ่มต้นจากพระราชดำริของ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เมื่อวันที่ 21 กันยายน 2560 ที่ทรงมีพระราชดำริให้ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ส่งเสริมและขยายผลแนวพระราชดำริโครงการอาหารกลางวัน “ครัวโรงเรียน สู่ ครัวบ้าน” เพื่อให้เกิดประโยชน์และความสุขแก่ประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม

ต่อมาเมื่อวันที่ 21 กันยายน 2565 ได้พระราชทานพระราชดำริเพิ่มเติมเกี่ยวกับนักเรียนในโครงการ โดยทรงมีพระราชประสงค์ให้ผู้ที่ได้รับโอกาสทางการศึกษาด้านการเกษตรจนสำเร็จการศึกษาระดับมหาวิทยาลัย กลับไปทำงานที่บ้าน เพื่อพัฒนาถิ่นฐานบ้านเกิดของตนเอง และเป็นกำลังหลักในการพัฒนาพื้นที่ด้านการเกษตรต่อไป

ศอ.บต. จึงร่วมบูรณาการกับกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กระทรวงศึกษาธิการ และกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ขับเคลื่อนแนวพระราชดำริดังกล่าวสู่การปฏิบัติ ผ่านการส่งเสริมองค์ความรู้ด้านการเกษตรแก่เด็กและเยาวชน ตั้งแต่ระดับโรงเรียน ไปจนถึงการสร้างโอกาสทางการศึกษาระดับอุดมศึกษา
จากแปลงเกษตรในโรงเรียน สู่การสร้างอาชีพในครอบครัว

หัวใจสำคัญของโครงการ คือการให้นักเรียนนำความรู้และทักษะจากกิจกรรมการเกษตรเพื่ออาหารกลางวันในโรงเรียนกลับไปประยุกต์ใช้ที่บ้าน ทั้งการปลูกพืช เลี้ยงสัตว์ และการจัดการผลผลิต เพื่อให้ครอบครัวมีอาหารที่มีคุณภาพ ลดรายจ่าย สร้างรายได้ และปลูกฝังความรักในอาชีพเกษตรกรรมตั้งแต่วัยเยาว์

ตั้งแต่ปี 2560 เป็นต้นมา มีโรงเรียนเครือข่ายเข้าร่วมโครงการแล้ว 119 โรงเรียน และมีนักเรียนเครือข่ายเข้าร่วมโครงการ 154 คน ขณะเดียวกัน มีการคัดเลือกนักเรียนที่มีความรักและความสนใจด้านการเกษตร เพื่อพัฒนาเป็นนักเรียนต้นแบบและรับพระราชทานรางวัล โดยปัจจุบันมีนักเรียนต้นแบบด้านการเกษตรในโครงการรวม 64 คน

“ทุนวรเกษตรเมธี” สร้างโอกาสทางการศึกษา สู่กำลังสำคัญของบ้านเกิด อีกหนึ่งกลไกสำคัญ คือ ทุนการศึกษา “วรเกษตรเมธี” ซึ่งเป็นชื่อพระราชทาน หมายถึงทุนการศึกษาเพื่อสร้างนักปราชญ์ด้านการเกษตรผู้เป็นเลิศ พร้อมพระราชทานพระราชานุญาตให้เชิญอักษรพระนามาภิไธย “ส.ธ.” ประดับชื่อทุนการศึกษา เพื่อเป็นขวัญและกำลังใจแก่นักเรียนทุนในจังหวัดชายแดนภาคใต้

ปัจจุบันนักเรียนทุนวรเกษตรเมธีกำลังศึกษาระดับอุดมศึกษา ณ คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่ จำนวน 7 คน โดยมุ่งพัฒนาทั้งองค์ความรู้และทักษะด้านการเกษตร เพื่อนำความรู้ที่ได้รับกลับมาประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ชายแดนภาคใต้

นอกจากนี้ ศอ.บต. ยังส่งเสริมการเรียนรู้ผ่านการฝึกปฏิบัติจริง โดยนำนักเรียนทุนวรเกษตรเมธีเข้าร่วมกิจกรรมพัฒนาทักษะด้านการเกษตร เพื่อให้เยาวชนได้เรียนรู้ทั้งภาคทฤษฎีและประสบการณ์จริง สามารถนำองค์ความรู้ไปต่อยอดในอนาคต จาก “นักเรียนทุน” สู่ “ข้าราชการ” กลับมาพัฒนาบ้านเกิด

ผลสำเร็จที่นับเป็นเป้าหมายของโครงการได้อย่างชัดเจน คือ นางสาวอัสมะ บาราเฮ็ง นักเรียนทุนวรเกษตรเมธี ซึ่งสำเร็จการศึกษาสาขาวิชาเกษตรศาสตร์ เอกการจัดการศัตรูพืช คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และได้รับการบรรจุเข้ารับราชการเป็น นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรปฏิบัติการ สำนักงานเกษตรอำเภอโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2569

นับเป็น นักเรียนทุนวรเกษตรเมธีรายแรกที่ได้รับการบรรจุเข้ารับราชการในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งผลสำเร็จสำคัญของการน้อมนำแนวพระราชดำริมาสู่การปฏิบัติ จากเด็กและเยาวชนที่ได้รับโอกาสทางการศึกษา เติบโตเป็นบุคลากรด้านการเกษตร และกลับมาทำงานเพื่อพัฒนาบ้านเกิดของตนเอง